سازمان WHO | هشدار درباره گسترش شیوع ابولا بوندی‌بوگیو در قاره آفریقا

سازمان جهانی بهداشت (WHO) در تازه‌ترین گزارش «اخبار شیوع بیماری» اعلام کرد که از زمان انتشار گزارش پیشین در ۸ اکتبر ۲۰۲۶، موارد تأییدشده و مرگ‌های بیشتری در جمهوری دموکراتیک کنگو گزارش شده است و شمار کشورهای درگیر به پنج رسیده است. از زمان اعلام شیوع در ۱۵ مه ۲۰۲۶، موارد در پنج کشور گزارش شده است: جمهوری دموکراتیک کنگو، اوگاندا، فرانسه و به‌تازگی کنیا و نیجریه. نیجریه پنجمین کشور درگیر در این شیوع است و خطر مستمر انتقال فرامرزی را برجسته می‌کند. از زمان انتشار گزارش پیشین، ۹۷۶ مورد تأییدشده دیگر، شامل ۴۸۲ مرگ تأییدشده، در جمهوری دموکراتیک کنگو گزارش شده است. در آخرین دوره ۲۴ ساعته تا ۲۰ اکتبر، ۶۷ مورد تأییدشده جدید گزارش شد که ایتوری ۳۷ مورد، کیوو شمالی ۲۹ مورد و تشوپو یک مورد را شامل می‌شد. در این دوره هیچ مورد جدیدی در باس-اوئله، او-اوئله، اوبانگی شمالی، کیوو جنوبی یا اوبانگی جنوبی گزارش نشد. تا ۲۰ اکتبر، موارد تجمعی تأییدشده به ۹۷۰۴ مورد رسیده است، شامل ۴۶۸۷ مرگ و ۲۵۹۵ بهبودی. نرخ خام کلی مرگ‌ومیر موردی ۴۸٫۳ درصد است. موارد تأییدشده اکنون در ۶۶ منطقه بهداشتی در هشت استان شناسایی شده است. پنجاه منطقه از ۶۶ منطقه درگیر، در ۲۱ روز گذشته دست‌کم یک مورد جدید گزارش کرده‌اند و ۱۶ منطقه موردی گزارش نکرده‌اند. ماندیما، بنی و بونیا بیشترین شمار موارد و مرگ‌ها را در ۲۱ روز گذشته داشته‌اند. ایتوری همچنان گسترده‌ترین استان درگیر است و ۲۸ منطقه از ۳۶ منطقه آن در این شیوع موارد گزارش کرده‌اند؛ پس از آن کیوو شمالی (۱۷ از ۳۴)، او-اوئله (۷ از ۱۳)، تشوپو (۷ از ۲۳)، باس-اوئله (۴ از ۱۱)، کیوو جنوبی (۱ از ۳۴)، اوبانگی جنوبی (۱ از ۱۶) و اوبانگی شمالی (۱ از ۱۱) قرار دارند. اوبانگی شمالی تازه‌ترین استان درگیر است که سه مورد تأییدشده شامل یک مرگ گزارش کرده و داکوا در او-اوئله تازه‌ترین منطقه بهداشتی درگیر است. ایتوری همچنان کانون شیوع است و ۷۰۴۰ مورد تجمعی تأییدشده و ۳۲۷۱ مرگ دارد. کیوو شمالی با ۲۱۴۶ مورد تأییدشده و ۱۱۹۹ مرگ در جایگاه دوم است و همچنان بالاترین نرخ مرگ‌ومیر استانی را با ۵۵٫۹ درصد ثبت می‌کند. او-اوئله ۴۲۱ مورد و ۱۸۳ مرگ و تشوپو ۷۶ مورد و ۲۷ مرگ گزارش کرده است. استان‌های کمتر درگیر همچنان موارد به‌مراتب کمتری گزارش می‌کنند، اما انتقال در چند مورد از آن‌ها ادامه دارد. تداوم بروز موارد در چند استان نشان می‌دهد شیوع از نظر جغرافیایی فعال باقی مانده است، هرچند شدت آن میان مناطق بهداشتی متفاوت است. از ۳۰٬۱۳۰ تماس در حال پیگیری در شش استان، ۲۴٬۰۱۷ نفر در ۲۴ ساعت گذشته دیده شدند که نرخ پیگیری ۷۹٫۷ درصد را نشان می‌دهد؛ این رقم از ۷۷٫۸ درصد روز قبل بالاتر است، اما همچنان زیر آستانه لازم ۹۵ درصد باقی می‌ماند. دو استان در سطح آستانه ۹۵ درصد یا بالاتر بودند: باس-اوئله (۹۸٫۹ درصد؛ ۷۴۰ از ۷۴۸) و اوبانگی جنوبی (۹۷٫۳ درصد؛ ۱۰۹ از ۱۱۲). چهار استان زیر آستانه بودند: او-اوئله (۸۹٫۹ درصد؛ ۱۲۸۶ از ۱۴۳۰)، ایتوری (۹۲٫۸ درصد؛ ۶۳۸۲ از ۶۸۷۹) که در آن ۷ تماس به موارد مشکوک تبدیل شدند، تشوپو (۸۳٫۷ درصد؛ ۱۰۷۷ از ۱۲٬۰۸۶) و کیوو شمالی (۷۳٫۳ درصد؛ ۱۴٬۴۲۳ از ۱۹٬۶۷۵) که عملکرد آن همچنان ناکافی است. پیگیری تقویت‌شده تماس‌ها، به‌ویژه در استان‌های زیر هدف، برای رسیدن به آستانه حداقل ۹۵ درصد ضروری است. در ۶ اکتبر ۲۰۲۶، وزارت بهداشت کنیا نخستین مورد وارداتی تأییدشده آزمایشگاهی BVD خود را در یک مرد بزرگسال گزارش کرد که از جمهوری دموکراتیک کنگو از طریق اوگاندا با خودرو سفر کرده و در ۳ اکتبر با هواپیما به نایروبی رسیده بود. این فرد حدود یک ماه به دلیل بیماری‌های همراه دیگر بیمار بود و در چند بیمارستان جمهوری دموکراتیک کنگو مراقبت دریافت کرده بود. او به‌محض رسیدن به بیمارستانی در نایروبی جداسازی شد. نمونه‌های جمع‌آوری‌شده در ۵ اکتبر در دو آزمایشگاه ملی از نظر ویروس بوندی‌بوگیو مثبت شد. با وجود مراقبت حمایتی، بیمار در ۵ اکتبر فوت کرد و در ۶ اکتبر تدفین ایمن و کریمانه انجام شد. تا ۲۰ اکتبر ۲۰۲۶، در مجموع ۹ مورد، شامل یک مرگ، در کنیا گزارش شده است. هر هشت مورد ثانویه از نظر اپیدمیولوژیک به مورد وارداتی شاخص مرتبط و وابسته به یک خوشه هستند و چهار عضو خانواده و چهار کارمند سلامت و مراقبت را شامل می‌شوند. همه موارد جدید در زمان بروز علائم در قرنطینه بودند و اکنون در دو مرکز تعیین‌شده در جداسازی و تحت مراقبت حمایتی و درمان مناسب قرار دارند. در حال حاضر هیچ شاهدی از انتقال خارج از این خوشه وجود ندارد. تا ۲۰ اکتبر، همه ۱۳۵ تماس ردیابی و قرنطینه شده‌اند. در ۲۰ اکتبر ۲۰۲۶، نیجریه یک مورد وارداتی تأییدشده آزمایشگاهی BVD را در قلمرو پایتختی فدرال، ابوجا، گزارش کرد و پنجمین کشور شناسایی‌کننده ویروس از زمان اعلام شیوع در جمهوری دموکراتیک کنگو در ۱۵ مه ۲۰۲۶ شد. این مورد در ۷ اکتبر، چهار روز پس از ورود به نیجریه، علائم پیدا کرد، در ۱۱ اکتبر در ابوجا مراقبت جست و در ۲۰ اکتبر ۲۰۲۶ از نظر ویروس بوندی‌بوگیو مثبت شد. این فرد اکنون در جداسازی و تحت مراقبت پزشکی است. تا ۲۰ اکتبر، ۴۴ تماس شناسایی شده و تحت پایش هستند. مقام‌های ملی با حمایت WHO و شرکا ردیابی تماس، بررسی موارد و اقدامات پیشگیری و کنترل عفونت را تشدید کرده‌اند، از جمله تأمین اقلام ضروری و تجهیزات حفاظت فردی برای کارکنان سلامت. بررسی‌ها برای تعیین منبع احتمالی عفونت و بازسازی سابقه سفر و مواجهه ادامه دارد. WHO از کشورهای منطقه خواسته است پایش، ظرفیت تشخیص آزمایشگاهی، آمادگی پاسخ سریع و آمادگی فرامرزی را تقویت کنند تا خطر انتقال بیشتر کاهش یابد. بیماری ویروس بوندی‌بوگیو (BVD) یک بیماری شدید ابولا است که توسط ویروس بوندی‌بوگیو، یکی از گونه‌های Orthoebolavirus، ایجاد می‌شود و زئونوز است؛ خفاش‌های میوه‌خوار به‌عنوان مخزن طبیعی آن مشکوک هستند. عفونت انسانی در ابتدا تصور می‌شود از طریق تماس نزدیک با خون یا ترشحات حیات وحش آلوده مانند خفاش‌ها یا پستانداران غیرانسانی رخ دهد و سپس از فرد به فرد با تماس مستقیم با خون، ترشحات، اندام‌ها یا سایر مایعات بدن افراد آلوده یا سطوح و مواد آلوده منتقل شود. انتقال به‌ویژه در محیط‌های مراقبت سلامت زمانی که اقدامات پیشگیری و کنترل عفونت ناکافی باشد و در رویه‌های ناایمن تدفین تشدید می‌شود. دوره نهفتگی دو تا ۲۱ روز است و افراد آلوده تا زمان بروز علائم مسری نیستند. علائم اولیه مانند تب، خستگی، درد عضلانی، سردرد و گلودرد غیراختصاصی است و تشخیص بالینی را پیچیده و شناسایی را به تأخیر می‌اندازد؛ سپس به علائم گوارشی، اختلال عملکرد اندام‌ها و در برخی موارد تظاهرات خون‌ریزی‌دهنده پیشرفت می‌کند. نرخ مرگ‌ومیر موردی در دو شیوع پیشین BVD در اوگاندا و جمهوری دموکراتیک کنگو در سال‌های ۲۰۰۷ و ۲۰۱۲ به‌ترتیب ۳۰ و ۵۰ درصد بود. تفکیک BVD از سایر بیماری‌های تب‌دار بومی مانند مالاریا بدون تأیید آزمایشگاهی دشوار است و کنترل شیوع بر شناسایی و بررسی سریع موارد، جداسازی و مراقبت، ردیابی تماس، تدفین ایمن و مشارکت قوی جامعه تکیه دارد، زیرا هیچ واکسن یا درمان اختصاصی تأییدشده‌ای برای BVD وجود ندارد. از نخستین شناسایی در مه ۲۰۲۶، این شیوع به‌سرعت به اپیدمی بزرگی با گسترش جغرافیایی در جمهوری دموکراتیک کنگو تبدیل شده است که با انتقال مستمر، مرگ‌ومیر بالا و خطر فزاینده گسترش بین‌المللی بیشتر همراه است.