سازمان WHO از گسترش بی‌سابقه همه‌گیری ویروس ابولا بوندی‌بوگیو در کنگو خبر داد

سازمان جهانی بهداشت (WHO) در تازه‌ترین گزارش «اخبار شیوع بیماری» خود اعلام کرد که از زمان انتشار گزارش پیشین در ۱۴ اوت ۲۰۲۶، موارد تأییدشده و مرگ‌های تازه بیماری ویروس بوندی‌بوگیو (BVD) تنها در جمهوری دموکراتیک کنگو گزارش شده است. در مجموع و تا ۲۶ اوت ۲۰۲۶، ۵۸۱۵ مورد تأییدشده گزارش شده است: ۵۷۹۴ مورد در جمهوری دموکراتیک کنگو (شامل دو موردی که در این کشور تشخیص داده و سپس در آلمان درمان شدند)، ۲۰ مورد در اوگاندا و یک مورد در فرانسه. در مجموع ۲۷۸۸ مرگ گزارش شده که دو مورد آن در اوگاندا بوده است. تا ۲۶ اوت، دست‌کم ۱۳۱۴ بیمار بهبود یافته‌اند، شامل ۱۲۹۳ نفر در جمهوری دموکراتیک کنگو، ۱۸ نفر در اوگاندا، دو نفر در آلمان و یک نفر در فرانسه. تا ۲۷ اوت، دوره پایش تقویت‌شده ۴۲ روزه بر پایه راهنمایی‌های بین‌المللی در فرانسه و اوگاندا کامل شد. تداوم شدت انتقال در جمهوری دموکراتیک کنگو به این معناست که خطر صدور بیشتر ویروس از مرزهای بین‌المللی همچنان وجود دارد. اقدامات غربالگری و مراقبت سلامت در ورود و خروج در فرودگاه‌ها، بندرها و گذرگاه‌های رسمی مرزی زمینی برقرار است؛ با این حال، تردد از مسیرهای غیررسمی مرزی ممکن است رخ دهد و خطر مستمر صدور، ورود و انتقال بعدی ویروس را ایجاد کند. بنابراین همکاری فرامرزی و پایش و آمادگی پایدار برای جلوگیری از گسترش منطقه‌ای بیشتر و تضمین پاسخ مؤثر سلامت عمومی ضروری است. در ۲۷ اوت، واکسیناسیون کارکنان مراقبت سلامت با واکسن Ervebo در جمهوری دموکراتیک کنگو در برخی مناطق، از جمله کیسانگانی در استان تشوپو، آغاز شد. Ervebo واکسنی ایمن و مؤثر در برابر بیماری ویروس ابولا است، اما معلوم نیست آیا در انسان در برابر ویروس بوندی‌بوگیو محافظت ایجاد می‌کند یا نه. از این رو، آغاز یک کارآزمایی بالینی این واکسن در کنار استفاده گسترده‌تر از آن، برای تولید شواهد مهم جدید و هدایت استفاده آینده از واکسن کلیدی است. دومین نشست کمیته اضطراری مقررات بین‌المللی بهداشت (IHR) درباره اپیدمی بیماری ویروس ابولای بوندی‌بوگیو در جمهوری دموکراتیک کنگو در ۱۸ اوت برگزار شد. مدیرکل سازمان جهانی بهداشت به دنبال توصیه کمیته توافق کرد که شیوع جاری همچنان یک «وضعیت اضطراری سلامت عمومی با نگرانی بین‌المللی» (PHEIC) است و توصیه‌های موقت به‌روزشده‌ای برای کشورها صادر کرد. از ۱۴ اوت ۲۰۲۶ که آخرین گزارش اخبار شیوع منتشر شد، ۱۱۲۹ مورد تأییدشده دیگر، شامل ۶۰۲ مرگ تأییدشده، در جمهوری دموکراتیک کنگو گزارش شده است. هرچند بخشی از این افزایش احتمالاً بازتاب گسترش پایش، آزمایش‌های آزمایشگاهی تقویت‌شده، ظرفیت تشخیصی بهبودیافته و تطبیق دوره‌ای داده‌های عقب‌مانده است، افزایش پایدار شمار موارد و مرگ‌ها نتیجه انتقال مستمر و گسترش قابل‌توجه شیوع است. تا ۲۶ اوت ۲۰۲۶، در مجموع ۵۷۹۴ مورد تأییدشده، شامل ۲۷۸۶ مرگ (نرخ مرگ‌ومیر موردی ۴۸٫۱ درصد)، در جمهوری دموکراتیک کنگو گزارش شده و تا امروز ۱۲۹۳ بیمار بهبود یافته‌اند. موارد از ۶۰ منطقه بهداشتی در شش استان گزارش شده است. ایتوری ۲۸ منطقه بهداشتی از ۳۶ منطقه را درگیر کرده و پس از آن کیوو شمالی (۱۵ از ۳۴)، او-اوئله (۶ از ۱۳)، تشوپو (۷ از ۲۳)، کیوو جنوبی (۱ از ۳۴) و باس-اوئله (۳ از ۱۱) قرار دارند. تازه‌ترین استان درگیر، باس-اوئله، از ۱۲ اوت گزارش موارد را آغاز کرده است. تازه‌ترین مناطق بهداشتی درگیر، بیِنا و مانگوردجیپا در استان کیوو شمالی هستند. تا ۲۶ اوت، از میان ۶۰ منطقه بهداشتی درگیر، ۸۱ مورد تأییدشده جدید در ۲۴ ساعت گذشته از ۱۹ منطقه در استان‌های ایتوری، کیوو شمالی، او-اوئله و تشوپو گزارش شد. ایتوری همچنان کانون شیوع است و از آغاز آن ۴۸۰۲ مورد تأییدشده، شامل ۵۲ مورد جدید در ۲۴ ساعت گذشته، تا ۲۶ اوت گزارش شده است. کیوو شمالی دومین استان با بیشترین درگیری است. شیوع در بستری بشردوستانه متأثر از درگیری جریان دارد که با ناامنی، خشونت مسلحانه و آوارگی گسترده مشخص می‌شود. بیش از ۲۶ میلیون نفر با ناامنی شدید غذایی روبه‌رو هستند و برآورد می‌شود یک میلیون آواره داخلی تنها در استان ایتوری زندگی می‌کنند. ناامنی و آوارگی دسترسی به مراقبت سلامت و خدمات ضروری را مختل می‌کند، دسترسی تیم‌های پاسخ را محدود می‌سازد و پایش، بررسی موارد و پیگیری تماس‌ها را دشوار می‌کند. تراکم جمعیت، محدودیت آب و خدمات بهداشت و بهداشت محیط و دسترسی محدود به مراقبت سلامت در جوامع معدنی، سکونتگاه‌های غیررسمی و محل‌های اسکان آوارگان داخلی، تشخیص زودهنگام، پیشگیری از عفونت و مراقبت مناسب را بیشتر دشوار می‌کند. بین ۱۸ مه و ۲۸ اوت ۲۰۲۶، هوش بهداشت عمومی تقویت‌شده WHO ۷۶ نشانه مرتبط با ابولا را در ۲۳ کشور و منطقه شناسایی کرد که به تأیید سریع، ارزیابی خطر و اشتراک اطلاعات با مقام‌های ملی از طریق کانون‌های ملی IHR کمک کرد. بیشتر این نشانه‌ها، یعنی ۹۲ درصد (۷۰ از ۷۶)، شامل موارد مشکوک در مسافران و کارکنان مراقبت سلامت و گزارش‌های منتشرشده در منابع عمومی، پس از بررسی و آزمایش آزمایشگاهی رد شدند. شش مورد باقی‌مانده به‌عنوان رویداد ابولا تأیید شد. بیماری ویروس بوندی‌بوگیو (BVD) یک بیماری شدید ابولا است که توسط ویروس بوندی‌بوگیو، یکی از گونه‌های Orthoebolavirus، ایجاد می‌شود. این بیماری زئونوز است و خفاش‌های میوه‌خوار به‌عنوان مخزن طبیعی آن مشکوک هستند. عفونت انسانی تصور می‌شود از طریق تماس نزدیک با خون یا ترشحات حیات وحش آلوده مانند خفاش‌ها یا پستانداران غیرانسانی رخ دهد و سپس از فرد به فرد با تماس مستقیم با خون، ترشحات، اندام‌ها یا سایر مایعات بدن افراد آلوده یا سطوح و مواد آلوده منتقل می‌شود. انتقال به‌ویژه در محیط‌های مراقبت سلامت زمانی که اقدامات پیشگیری و کنترل عفونت ناکافی باشد و در رویه‌های ناایمن تدفین با تماس مستقیم با متوفی تشدید می‌شود. دوره نهفتگی BVD بین دو تا ۲۱ روز است و افراد آلوده تا زمان بروز علائم مسری نیستند. علائم اولیه مانند تب، خستگی، درد عضلانی، سردرد و گلودرد غیراختصاصی است و تشخیص بالینی را پیچیده و شناسایی را به تأخیر می‌اندازد. این علائم سپس به علائم گوارشی، اختلال عملکرد اندام‌ها و در برخی موارد تظاهرات خون‌ریزی‌دهنده پیشرفت می‌کند. نرخ مرگ‌ومیر موردی در دو شیوع پیشین BVD که در سال‌های ۲۰۰۷ و ۲۰۱۲ در اوگاندا و جمهوری دموکراتیک کنگو گزارش شد، به‌ترتیب ۳۰ و ۵۰ درصد بود. تفکیک BVD از سایر بیماری‌های تب‌دار بومی مانند مالاریا بدون تأیید آزمایشگاهی با PCR یا سنجش‌های مبتنی بر آنتی‌ژن یا آنتی‌بادی دشوار است. کنترل شیوع بر شناسایی سریع موارد، جداسازی و مراقبت، ردیابی تماس، تدفین ایمن و مشارکت قوی جامعه تکیه دارد، زیرا هیچ واکسن یا درمان اختصاصی تأییدشده‌ای برای BVD وجود ندارد. از نخستین شناسایی در مه ۲۰۲۶، این شیوع BVD به‌سرعت به اپیدمی بزرگی با گسترش جغرافیایی در جمهوری دموکراتیک کنگو تبدیل شده است که با انتقال مستمر، مرگ‌ومیر بالا و خطر فزاینده گسترش بین‌المللی بیشتر همراه است. شیوع جاری دومین شیوع مستند بیماری ویروس بوندی‌بوگیو در این کشور پس از شیوع ۲۰۱۲ و بزرگ‌ترین شیوع بیماری ابولا ثبت‌شده در جمهوری دموکراتیک کنگو بدون توجه به گونه ویروس است. جمعیتی که بیشترین خطر مواجهه را دارد در جوامعی متمرکز است که در مناطق با انتقال فعال زندگی می‌کنند یا از آن‌ها عبور می‌کنند.