سازمان WHO در گزارش میاندوره‌ای دهه سالمندی بر لزوم تقویت سرمایه‌گذاری در خدمات سلامت تأکید کرد

شواهد تازه‌ای که در گزارش دبیرکل سازمان ملل متحد به هشتاد و یکمین مجمع عمومی این سازمان منتشر شده و سازمان جهانی بهداشت (WHO) با هماهنگی نظام ملل متحد آن را تهیه کرده است، نشان می‌دهد شمار کشورهایی که برای «سالمندی سالم» اقدام می‌کنند بیش از هر زمان دیگری است؛ اما عمر طولانی‌تر بدون سرمایه‌گذاری سریع‌تر و پایدارتر در سطح کشورها، به زندگی سالم و توأم با کرامت تبدیل نمی‌شود. این گزارش که روز ۲۸ سپتامبر ۲۰۲۶ در نیویورک منتشر شد، گزارش پیشرفت میان‌دوره‌ای «دهه سالمندی سالم سازمان ملل متحد (۲۰۲۱ تا ۲۰۳۰)» است و نقطه میانی این تلاش ده‌ساله جهانی برای بهبود زندگی سالمندان را نشان می‌دهد. گزارش را سازمان جهانی بهداشت با هماهنگی «گروه میان‌سازمانی سازمان ملل در امور سالمندی» و با مشارکت سیزده نهاد سازمان ملل، گروه بانک جهانی و شرکای جامعه مدنی تهیه کرده است. یافته‌های آن هم پیشرفت واقعی کشورها را ثبت می‌کند و هم شکاف‌های پایداری را که باید پیش از ۲۰۳۰ بسته شوند. بر پایه این گزارش، شمار افراد ۶۰ ساله و بالاتر در سال ۲۰۲۰ از یک میلیارد نفر گذشت و پیش‌بینی می‌شود تا سال ۲۰۵۰ به ۲.۱ میلیارد نفر برسد؛ سریع‌ترین رشد در کشورهای با درآمد کم و متوسط رخ می‌دهد. عمر طولانی‌تر به‌طور خودکار به معنای عمر سالم‌تر نیست: در سطح جهانی، فاصله میان امید به زندگی و امید به زندگی سالم در سن ۶۰ سالگی بین سال‌های ۲۰۰۰ تا ۲۰۲۳ بیشتر شده است و برآورد می‌شود ۷۱ درصد مرگ‌های مازاد ناشی از کووید-۱۹ در فاصله ۲۰۲۰ تا ۲۰۲۳ در میان افراد ۶۰ ساله و بالاتر بوده است. دکتر Pascale Allotey، مدیر بخش سلامت جنسی، باروری، مادر، کودک، نوجوان و سالمندی سازمان جهانی بهداشت، در این باره گفت: «عمر طولانی‌تر یکی از دستاوردهای بزرگ بشریت است، اما نمی‌توانیم به خودمان تبریک بگوییم در حالی که میلیون‌ها نفر بدون سلامت و حمایت رها می‌شوند. نیمه نخست این دهه نشان داد چه چیزهایی ممکن است؛ نیمه دوم باید صرف گسترش و تأمین مالی پیشرفت برای پاسخ به نیازها و حقوق سالمندان شود.» پیشرفت واقعی، اما به‌طور نابرابر گزارش نشان می‌دهد شمار کشورهایی که قانون منع تبعیض بر پایه سن دارند بیش از هر زمان دیگری است؛ این رقم از ۴۴.۵ درصد در سال ۲۰۱۸ به ۵۷.۷ درصد امروز رسیده است. بیش از نیمی از کشورها اکنون سیاست ملی مراقبت طولانی‌مدت دارند و این سهم از ۴۹ درصد در سال ۲۰۲۳ به ۵۶.۷ درصد افزایش یافته است. همچنین ۵۴.۶ درصد کشورها برنامه‌های اختصاصی برای ساختن محیط‌های دوستدار سالمند و ۵۴.۶ درصد ارزیابی جامع سلامت و اجتماعی سالمندان را اجرا می‌کنند. راهنمایی تازه سازمان جهانی بهداشت درباره خدمات مراقبت طولانی‌مدت و «مراقبت یکپارچه برای سالمندان (ICOPE)» که در سطح جامعه ارائه می‌شود، تغییر نظام‌مند را ممکن کرده است و شمار فزاینده‌ای از کشورها این خدمات را در بسته‌های ملی پوشش همگانی سلامت خود جای می‌دهند. شماری از نهادهای سازمان ملل و دیگر شرکا نیز آموزش نیروی کار سلامت، افزایش توانمندی‌های آن و استفاده از ابزارهای سلامت دیجیتال را پشتیبانی می‌کنند. دکتر Ritu Sadana، رئیس دبیرخانه سازمان جهانی بهداشت برای دهه سالمندی سالم، گفت: «این گزارش نشان می‌دهد دهه سالمندی سالم دارد کار می‌کند. شمار بیشتری از کشورها نسبت به گذشته علیه سن‌گرایی قانون‌گذاری می‌کنند، مراقبت یکپارچه ارائه می‌دهند، نظام‌های مراقبت طولانی‌مدت را تقویت می‌کنند و محیط‌های دوستدار سالمند می‌سازند؛ در همه مناطق و همه سطوح درآمدی. اما پیشرفت نابرابر است و در یک حوزه پس‌رفت داشته‌ایم: شمار کشورهایی که از مجامع فعال چندذی‌نفعی در حوزه سالمندی گزارش می‌دهند از ۵۳.۱ درصد در سال ۲۰۲۰ به ۴۳.۳ درصد امروز کاهش یافته است. نیمه دوم این دهه باید تعهدها را در هر کشوری به نتیجه تبدیل کند.» شکاف تأمین مالی؛ محدودیت تعیین‌کننده این دهه تأمین مالی همچنان محدودیت تعیین‌کننده است: بیش از یک‌سوم کشورهای گزارش‌دهنده (۳۳.۸ درصد) منابع اختصاصی بسیار کم یا هیچ‌گونه منبع اختصاصی برای توسعه مراقبت طولانی‌مدت ندارند و کمبود مشابهی در دیگر حوزه‌های اولویت‌دار این دهه دیده می‌شود. کمتر از نیمی از کشورها (۴۵.۴ درصد) قانونی دارند که دسترسی به وسایل کمکی — از جمله سمعک، عینک و واکر — را تضمین کند؛ وسایلی که برای ادامه زندگی مولد، مستقل و توأم با کرامت سالمندان نقش کلیدی دارند. تنها ۲۲.۷ درصد کشورها می‌توانند وضعیت سلامت سالمندان را در طول زمان پیگیری کنند و این بزرگ‌ترین شکاف در میان شاخص‌های اصلی پیشرفت این دهه است. در هر کشور به اطلاعاتی نیاز است که نماینده کل جمعیت باشد، زیرا سیاست‌ها و مداخلات را نمی‌توان بر این فرض طراحی کرد که همه سالمندان یک سن، نیازها و توانمندی‌های یکسان دارند. گزارش خواستار سرمایه‌گذاری پایدار از طریق بودجه‌های ملی، برنامه‌های ملی تحت مالکیت کشورها، همکاری‌های توسعه‌ای و سازوکارهای تأمین مالی نوآورانه برای بستن کامل این شکاف‌ها تا سال ۲۰۳۰ است. Amal Abou Rafeh، رئیس بخش برنامه سالمندی در اداره امور اقتصادی و اجتماعی سازمان ملل (UN DESA) و هم‌رئیس دائم گروه میان‌سازمانی سالمندی، گفت: «این دهه به‌عنوان تلاشی فراگیر در کل نظام ملل متحد طراحی شد و این گزارش آن را در عمل نشان می‌دهد. سیزده نهاد سازمان ملل، گروه بانک جهانی و سازمان‌های جامعه مدنی در تهیه این گزارش مشارکت کردند و سازمان جهانی بهداشت نقش نهاد فنی و اجرایی پیشرو را داشت. این همان الگوی هماهنگی است که نیمه دوم دهه باید آن را گسترش دهد؛ با رهبری کشورها در قانون‌گذاری، تأمین مالی و اجرا و با مشارکت خود سالمندان.» Fiona Stewart، مسئول جهانی امور سالمندی و بازنشستگی در گروه بانک جهانی، گفت: «سرمایه‌گذاری در سالمندی سالم تنها یک هزینه نیست؛ یکی از پربازده‌ترین سرمایه‌گذاری‌هایی است که یک دولت می‌تواند انجام دهد. کشورهایی که زودتر در مراقبت یکپارچه و طولانی‌مدت سرمایه‌گذاری می‌کنند، صرفه‌جویی‌ای می‌بینند که چندین برابر هزینه اولیه است. شواهد این گزارش استدلال اقتصادی را روشن می‌کند؛ آنچه اکنون لازم است تأمین مالی قابل پیش‌بینی در سطح کشور برای اقدام بر پایه این شواهد است، همراه با تلاش برای حمایت از کارآفرینان سالمند و اقتصاد نقره‌ای.» صدای خود سالمندان این گزارش همچنین بر تجربه مستقیم خود سالمندان تکیه دارد؛ از جمله یک نظرسنجی جهانی چندزبانه که «فدراسیون بین‌المللی سالمندی» انجام داد و در آن بیش از ۱۰۰۰ سالمند از ۵۸ کشور شرکت کردند. سازمان جهانی بهداشت و شرکای سازمان ملل از کشورهای عضو خواستند نیمه دوم این دهه را صرف شتاب دادن به اجرا، تقویت نظام‌های داده و تأمین مالی لازم کنند تا دستاوردهای عمر طولانی‌تر به سالمندان در همه جا برسد. درباره دهه سالمندی سالم سازمان ملل متحد (۲۰۲۱ تا ۲۰۳۰) این دهه در دسامبر ۲۰۲۰ با اعلامیه مجمع عمومی سازمان ملل متحد آغاز شد و یک همکاری جهانی است که دولت‌ها، نهادهای سازمان ملل، جامعه مدنی، بخش خصوصی، دانشگاه‌ها و خود سالمندان را برای بهبود زندگی سالمندان، خانواده‌ها و جوامعشان گرد هم می‌آورد. هماهنگی آن بر عهده سازمان جهانی بهداشت همراه با گروه میان‌سازمانی سالمندی سازمان ملل است. گزارش پیشرفت میان‌دوره‌ای این دهه را دبیرکل به مجمع عمومی ارائه کرده، سازمان جهانی بهداشت آن را تهیه کرده و به شش زبان منتشر شده است. گزارش کامل با شماره A/81/366 با عنوان «اجرای دهه سالمندی سالم سازمان ملل متحد (۲۰۲۱ تا ۲۰۳۰): یادداشت دبیرکل» در دسترس است.